Nie mam co czytać

Każdy facet zna taki obrazek: szafa pęka w szwach, a kobieta płacze:"Nie mam się w co ubrać!". Otóż u mnie jest tak, że stosik przy łóżku rośnie z każdym dniem, a ja płaczę:"Nie mam co czytać!".

Bo rzecz nie w tym, ile czegoś jest, tylko czy jest coś odpowiedniego na daną chwilę.

Mam obecnie pod ręką sześć książek (mówię tylko o tych jeszcze nieczytanych, bo oprócz tego mam drugie tyle takich, do których lubię sobie wrócić - głównie młodzieżowo-wakacyjne), ale żadna nie wzbudza we mnie takiego uczucia, że muszę ją przeczytać już, teraz, natychmiast. Ponadto mając świadomość tego, jak mało ogólnie mam czasu, szkoda mi go tracić na nietrafione lektury, no ale cóż... Może wkrótce wybiorę się do innej biblioteki w poszukiwaniu tego, na co rzeczywiście mam ochotę.

A na moim podręcznym stosiku obecnie mam:

1) "W przedwojennej Polsce. Życie codzienne i niecodzienne" Maja i Jan Łozińscy
2) "Saga Sigrun" Elżbieta Cherezińska
3) " Lilith" Olga Rudnicka
4) " Mieszkańcy Roany odchodzą pogodnie" Karl-Markus Gauss
5) "Dziewczęta z Nowolipek" Pola Gojawiczyńska
6) "Zabić drozda" Harper Lee

Co polecacie szczególnie?

Ptaszyna

Dwukrotnie w trakcie lektury tej książki zmieniałam zdanie o bohaterach i ich zachowaniach.

Na początku wydaje się, że rodzina Vajkayów jest całkiem szczęśliwa i bardzo ze sobą zżyta. Może rodzice są trochę za mało samodzielni i zbyt podlegli córce, ale przecież przychodzi taki czas, kiedy to dzieci zaczynają się troszczyć o rodziców i role się odwracają. Tytułowa Ptaszyna to 35-letnia stara panna, która mieszka wraz z rodzicami i się nimi opiekuje: sprząta w domu, gotuje, dba o oszczędności. Niestety Ptaszyna jest kobietą pozbawioną wdzięku i zwyczajnie brzydką, o czym wszyscy wiedzą, ale nie mówią na głos (sama też się zawahałam pisząc te słowa. Jakoś zręczniej byłoby mi użyć eufemizmu w stylu „nie grzeszy urodą”, ale o to właśnie chodzi, by rzecz nazwać po imieniu). Kiedy poznajemy rodzinę Vajkayów, Ptaszyna ma właśnie wyjechać na tydzień do wujostwa na wsi, co napawa rodziców wielkim lękiem. Kiedy Ptaszyna wyjeżdża przychodzi pierwsza zmiana poglądów dla czytelnika. Rodzice pod jej nieobecność odżywają. Okazuje się, że obiady w restauracjach nie tylko są smaczne, ale również stanowią doskonałą okazję do spotkań towarzyskich. Od dawna nie bywający państwo Vajkayowie są wprost rozchwytywani przez dawnych i nowych znajomych i chętnie korzystają z zapomnianych już dawno atrakcji  takich jak teatr czy proszone obiady. Jako czytelnik myślałam więc sobie: „Co za tyran z tej Ptaszyny! Tak stłamsić rodziców, narzucać im wszystko według swoich zasad.”

Potem, pod koniec, przychodzi druga zamiana. Nie chcę o niej dokładnie pisać, bo zepsułabym innym wrażenia. Dość powiedzieć, że chodzi o to, ile człowiek traci robiąc dobrą minę do złej gry i utrzymując pozory, zamiast stawić czoło rzeczywistości.

Taki wniosek rzuca też inne światło na cały „drugi plan” książki. Kosztolányi bardzo wnikliwie opisuje społeczność niewielkiego Sárszegi (wzorowanego zresztą na jego rodzinnej miejscowości): jego śmietankę towarzyską, miejsca bywania, drobne zwyczaje. Każda niemal z tych drugoplanowych postaci również robi dobrą minę do złej gry: aktorka Olga Orosz nie kocha swojego narzeczonego; sędziego Dobę zdradza żona; redaktorowi Ijasowi doskwiera samotność i niespełnione ambicje.

Choć książkę czyta się lekko i przyjemnie, pozostawia ona po sobie jakiś smutek, niepokój. Wszystko pewnie dlatego, że sami często robimy dobrą minę do złej gry. I czy to nam wychodzi na dobre? Chyba człowiekowi wydaje się, że dopóki coś nie zostanie przez niego nazwane wprost, to jakby nie istniało. Bo przecież dopiero słowo staje się ciałem. Nawet jeśli już wszyscy inni o tym wiedzą.

Taka niepozorna książka, a tyle do przemyślenia. Polecam!

Tytuł: Ptaszyna

Autor: Dezsõ Kosztolányi

Tłumaczenie: Sieroszewski Andrzej

Wydawnictwo: WAB

Rok wydania: 2011

Stron: 200

PS. Chciałam jeszcze napisać słów kilka o serii wydawnictwa Wab „Nowy kanon”, z której pochodzi „Ptaszyna”. Uważam, że to doskonała inicjatywa i cieszę się, że WAB promuje nieznane u nas szerzej, a przecież bardzo wartościowe książki. Do tego wydane w pięknych, przyciągających uwagę okładkach. Każdą mam ochotę przeczytać – już widziałam kilka w mojej blibliotece!

Dolina Issy

 

Po przeczytaniu posłowia autorstwa pana Marka Zaleskiego czuję się trochę onieśmielona tym, że sama mam coś napisać o „Dolinie Issy”. No ale cóż, ustaliliśmy na Debacie Blogerów że, blogi (a przynajmniej mój blog – żeby nikogo nie urazić) nie roszczą sobie prawa do krytyki literackiej wysokich lotów, a jedynie mają na celu podzielenie się wrażeniami z lektury i polecenie (lub odradzenie) danej pozycji. Więc z powyższym zastrzeżeniem przystępuję do pisania.

„Dolinę Issy” przeczytałam teraz po raz drugi – pierwszy raz miał miejsce ładnych parę (paręnaście?) lat temu i z lektury pamiętałam niewiele poza przyjemnym odczuciem, że mi się podobało. Po ponownym przeczytaniu nie tylko stwierdzam, że nadal mi się podoba (co nie jest regułą), ale również dodaję do listy moich ulubionych książek. To pięknie napisana, ciepła, nostalgiczna opowieść o miejscu, którego chyba już nie ma. W Dolinie Issy rzeczywistość miesza się z odrobiną magii i baśniowości – a to połączenie, które uwielbiam w literaturze.

O czym jest „Dolina Issy”? Z góry uprzedzam, że to nie jest książka z fabułą, od której nie można się oderwać, bo chce się wiedzieć „co będzie dalej”. Za fabułę służy opowieść o kilku latach z życia pewnego chłopca, Tomasza. Ta historia jest przeplatana licznymi opowieściami o postaciach drugoplanowych – o Baltazarze, którego nękały diabły; o Magdalenie – samobójczyni, która straszyła po śmierci; o Domciu – który chciał rzucić wyzwanie Bogu. Przy czym te historie nie są tylko luźnymi dygresjami – one mają wpływ na całą powieść i na głównego bohatera. Bo tak naprawdę „Dolina Issy” to historia o dorastaniu. Tomasza poznajemy jako kilkuletniego chłopca – ufnego w dobro świata i ludzi. Trochę skrytego, ale ciekawego świata. Kiedy zaś się z nim rozstajemy, ma już kilkanaście lat i za sobą pierwsze rozczarowania światem i pierwsze doświadczenia ze złem i cierpieniem. „W ostatnich czasach nawiedzało go niekiedy dziwne uczucie: ludzie, psy, las, Ginie jak zawsze przed nim, ale nie te same. Jajko wydmuchuje się w ten sposób, że robi się na końcu mały otworek i wyciąga się, co jest w środku, przez słomkę. Podobnie naokoło zostawał pozór, skorupka. Niby to, co dawniej, a nie to.” („Dolina Issy”, Czesław Miłosz, Wydawnictw Literackie, s.222) Każdy z nas ma w sobie wspomnienia takich wydarzeń, które otworzyły nam oczy na zło tego świata. Utożsamiamy się z Tomaszem, bo rozumiemy jego doświadczenia. Czy te doświadczenia zmieniły Tomasza? Tego się nie dowiemy, bo Tomasz pozostawia swój „kraj lat dziecinnych” a jego „dalsze losy pozostaną na zawsze domysłem, nikt nie odgadnie, co z ciebie zrobi świat, ku któremu dążysz.” (tamże, s. 261)

„Dolina Issy” to również książka o tęsknocie za rajem utraconym. Nie jest co prawda powieścią autobiograficzną, ale czytelnik znający życiorys autora będzie potrafił wiele wydarzeń połączyć. Jak powiedział sam Miłosz: „ (…) granice między prawdą a zmyśleniem są w tak zwanej literaturze pięknej zwykle zatarte i szczegóły wzięte w rzeczywistości podlegają daleko idącej przeróbce” (z okładki, niestety nie udało mi się trafić do źródła tej wypowiedzi).

Zabrzmi to jak truizm, ale nie mogę nie wspomnieć o wyjątkowo pięknym języku, jakim napisana jest ta książka. Czasami, gdy kogoś utalentowanego plastycznie poprosi się o jakiś rysunek, wystarczy parę kresek, żeby stworzyć żywy szkic. Podobnie tutaj – zaledwie kilka słów potrafi stworzyć ekspresyjny obraz: „ (…) bosymi stopami Tomasz przebiegał od gładkości desek podłogi do chłodu kamiennej posadzki korytarza i do okrągłości bruku na ścieżce, gdzie obsychała rosa.” (tamże, s. 19) Każde zdanie to obraz, w całej książce przesuwa się ich przed oczami tysiące. Dlatego to nie jest książka do szybkiego czytania. Tę książkę należy czytać powoli, trzeba się nią delektować w spokoju. To prawdziwa (i rzadka spotykana) uczta dla duszy. To jest Wielka Literatura. Naprawdę.

Gorąco polecam!

Tytuł: Dolina Issy

Autor: Czesław Miłosz

Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie (seria: Lekcja literatury)

Rok wydania: 2009

Liczba stron: 280